Od tysięcy lat stanowi trzon diety śródziemnomorskiej, uważanej przez kardiologów i dietetyków za najzdrowszy model żywienia na świecie. Choć gości na naszych stołach coraz częściej, wokół jej właściwości wciąż krąży wiele mitów.
Najczęstsze pytanie brzmi: czy oliwa z oliwek jest zdrowa? Jeśli spojrzeć na jej skład i miejsce w dobrze zbilansowanej diecie, odpowiedź jest zasadniczo twierdząca. Trzeba jednak wiedzieć, jaką oliwę wybrać, ile jej używać i co właściwie znajduje się w butelce.
Podstawowym składnikiem oliwy są tłuszcze, jednak kluczowe znaczenie ma ich jakość. Około 73% wszystkich kwasów tłuszczowych w oliwie wyższej jakości stanowi kwas oleinowy – jednonienasycony tłuszcz z rodziny omega-9. Pozostałą część tworzą nasycone kwasy tłuszczowe (ok. 14%) oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 (ok. 11%).
Prawdziwą siłą oliwy extra virgin są jednak składniki mniejszościowe, stanowiące od 1% do 2% jej całkowitej masy. To właśnie w nich kryje się większość właściwości prozdrowotnych:
Wpływ tłuszczu z oliwek na układ sercowo-naczyniowy jest jednym z najlepiej udokumentowanych zagadnień we współczesnej medycynie. Przełomowe badanie PREDIMED, przeprowadzone na grupie ponad 7 tysięcy osób wysokiego ryzyka, wykazało, że dieta śródziemnomorska wzbogacona o oliwę z oliwek extra virgin redukuje ryzyko udaru mózgu i zawału serca aż o 30%.
Zastanawiając się nad tym, czy oliwa z oliwek jest zdrowa w codziennej profilaktyce kardiologicznej, warto przyjrzeć się jej mechanizmom działania. Kwas oleinowy w połączeniu z polifenolami obniża poziom frakcji LDL („złego” cholesterolu), jednocześnie chroniąc cząsteczki LDL przed utlenianiem. Utleniony cholesterol jest głównym czynnikiem inicjującym tworzenie się blaszki miażdżycowej w naczyniach krwionośnych. Ponadto regularne spożywanie oliwy poprawia elastyczność naczyń i pomaga obniżyć ciśnienie skurczowe oraz rozkurczowe krwi.
Prozdrowotny wpływ oliwy sięga daleko poza układ krążenia. Badania wskazują na jej kluczową rolę w regulacji gospodarki węglowodanowej. Spożywanie oliwy z posiłkiem bogatym w węglowodany spowalnia opróżnianie żołądka, co zapobiega gwałtownym skokom glukozy we krwi i wyrzutom insuliny. Z tego powodu jest to tłuszcz szczególnie zalecany osobom z insulinoopornością i cukrzycą typu 2.
Oliwa działa stymulująco na wydzielanie żółci, co usprawnia trawienie tłuszczów i zapobiega kamicy żółciowej. Działa również łagodząco na śluzówkę żołądka. Z kolei wysokie stężenie antyoksydantów minimalizuje stan zapalny na poziomie komórkowym, co wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem rozwoju nowotworów piersi oraz układu pokarmowego.
Jeden z najczęściej powielanych mitów głosi, że na oliwie nie wolno smażyć. Nauka mówi co innego. O przydatności tłuszczu do obróbki termicznej decydują dwa parametry: punkt dymienia oraz odporność na utlenianie.
Oliwa z oliwek extra virgin posiada punkt dymienia w granicach 190-210°C, co w zupełności wystarcza do standardowego smażenia, duszenia czy pieczenia (większość procesów na patelni zachodzi w temperaturze 160-180°C). Co ważniejsze, ze względu na przewagę stabilnych kwasów jednonienasyconych oraz wysoką zawartość chroniących ją polifenoli, oliwa jest znacznie bardziej odporna na powstawanie szkodliwych związków chemicznych podczas podgrzewania niż oleje słonecznikowe czy kukurydziane.
Nie każda butelka na półce sklepowej oferuje ten sam zestaw zalet. Najwyższą wartość biologiczną ma oliwa Extra Virgin – tłoczona na zimno (w temperaturze poniżej 27°C) wyłącznie metodami mechanicznymi, bez użycia chemii.
Warto zwracać uwagę na parametry takie jak kwasowość (dla jakości extra virgin nie może przekraczać 0,8%, przy czym najlepsze oliwy osiągają wyniki poniżej 0,3%) oraz datę zbioru oliwek. Certyfikaty pochodzenia i bezpośredni import ze sprawdzonych gajów oliwnych gwarantują, że tłuszcz zachował wszystkie wrażliwe polifenole.
Przeczytaj też: Grecki sklep, czyli gdzie kupować najlepszą oliwę
Oliwa z oliwek jest wyjątkowo zdrowym elementem codziennej diety, szczególnie gdy zastępuje część tłuszczów bogatych w kwasy tłuszczowe nasycone. Wybierając świeże produkty ze sprawdzonych źródeł, wprowadzamy do kuchni prosty, a zarazem niezwykle skuteczny element profilaktyki zdrowotnej.
To ludzie, którzy kochają zdrowe żywienie i grecką filozofię spokoju.
Grekolis to nie tylko sklep. To ludzie, którzy kochają zdrowe żywienie i grecką filozofię spokoju.
Dolmades to tradycyjne greckie roladki z liści winogron, które skrywają aromatyczny farsz z ryżu, ziół i przypraw. Sprawdź, jakie są ich odmiany, jak się je przygotowuje i z czym najlepiej smakują.
Zdrowe odżywianie wcale nie musi oznaczać trudnych wyrzeczeń. Jakie zasady ma dieta śródziemnomorska i jak wprowadzić ją do swojej kuchni?
Kilka słów na rozpoczęcie działania nowego sklepu 😉
